Fjölskyldustefna

Sveitarfélagsins Álftaness

Samþykkt af bæjarstjórn 17. júní 2004

Formáli

Hvert sveitarfélag þarf að móta sér opinbera stefnu um málefni fjölskyldunnar, til að öllum íbúum þess sé ljóst hver framtíðarsýn sveitarfélagsins er og hvaða þjónustustig það býður sínum íbúum.

Í desember 2002 skipaði hreppsnefnd Bessastaðahrepps stýrihóp um gerð fjölskyldustefnu. Hópurinn hélt sinn fyrsta fund í febrúar 2003, á þeim fundi voru unnar tillögur að umræðuefni fyrir væntanlegt íbúaþing síðan var ákveðið að bíða eftir niðurstöðum íbúaþings áður en haldið væri í frekari vinnu við fjölskyldustefnuna.  Ýmsar tafir urðu síðan á vinnu hópsins vegna breytinga í stýrihópnum, en frá janúar 2004 hefur hópurinn unnið að fullum krafti í gerð fjölskyldustefnunarinnar. Hópurinn fundaði alls 11 sinnum, auk þess sem vinna fór fram milli funda. Við þá vinnu hefur hópurinn stuðst við niðurstöður íbúaþingsins ásamt öðrum könnunum og verkefnum sem unnar hafa verið í sveitarfélaginu.

Í stýrihópnum eru Bragi Jónsson, Sigrún Jóhannsdóttir og Sigríður Rósa Magnúsdóttir sem veitir hópnum forystu. Starfsmaður hópsins er Ásta Kristín Benediktsdóttir félagsmálastjóri Bessastaðahrepps.

Maí 2004

Ásta Kristín Benediktsdóttir

Bragi Jónsson

Sigríður Rósa Magnúsdóttir

Sigrún Jóhannsdóttir 

Inngangur

Opinber skilgreining Fjölskylduráðs Félagsmálaráðuneytisins á hugtakinu fjölskylda er eftirfarandi:

‘Fjölskyldan er hópur einstaklinga sem á sameiginlegt heimili þar sem þeir deila tómstundum, hvíld, tilfinningum, efnahag, ábyrgð og verkefnum.  Meðlimir eru oftast fullorðnar manneskjur af báðum kynjum, eða einstaklingur, ásamt barni eða börnum (þeirra).  Þeir eru skuldbundnir hvorum öðrum í siðferðilegri gagnkvæmri hollustu.’

Stýrihópur um fjölskyldustefnu í Bessastaðahreppi hefur ákveðið að orðið fjölskylda nái yfir alla íbúa sveitarfélagins, unga sem aldna, þar sem haft er að leiðarljósi heildarsýn á málefni fjölskyldunnar.  Með þetta í huga hafa verið sett niður einföld og skýr meginmarkmið við gerð fjölskyldustefnunnar, með það að markmiði að skapa heildstæða umgjörð utan um fjölskylduna;

• Að sveitarfélagið Álftanes sé fjölskylduvænt.

• Að styðja og styrkja fjölskyldur í verkefnum sínum.

• Að heildarsýn á málefni fjölskyldunnar sé ávallt höfð að leiðarljósi.

Einnig verði uppbyggingastefnan höfð að leiðarljósi við að skapa gagnkvæma virðingu íbúanna gagnvart hver öðrum og að hegðun, samræður og samskipti þeirra ungra sem aldraðra, mótist af sameiginlegu gildismati, sjálfstjórn og ábyrgð hvað varðar þá sjálfa, þeirra nánustu og umhverfi þeirra.

Fjölskyldustefnan hefur hlotið nafnið REGNBOGINN, en merking þess orðs er a.m.k. tvíþætt.  Annars vegar má segja að regnboginn spanni það lífshlaup sem einstaklingar og fjölskyldur fara í gegnum, frá ungu barni til hins aldraða og sýni litróf og fjölbreytileika samfélagsins í allri sinni mynd.  Hinsvegar að regnboginn endurspegli það hlutverk fjölskyldustefnu að vera samastaður heildarstefnu og markmiða sem sveitarfélagið setur sér á hinum ýmsu sviðum, því öll koma þau fólkinu í samfélaginu við og hafa því með fjölskyldurnar að gera.

Til að hægt verði að ná þessum meginmarkmiðum er fjölskyldustefnunni, Regnboganum, skipt upp í einstaka málaflokka þar sem markmið hvers og eins og leiðir að þeim eru tilgreind.

Málaflokkar, undirmarkmið og leiðir að þeim 

Fjölskyldu- og félagsmál

 

Fjölskyldan er hornsteinn hvers samfélags og uppspretta lífsgilda. Því má gera ráð fyrir því að markmið hvers samfélags sé að styrkja og vernda fjölskylduna án tillits til gerðar hennar og búsetu. Til að fjölskyldan geti elfst og þroskast, þarf að búa  henni vænleg skilyrði til að dafna með þjónustu fyrir mismunandi þarfir einstaklinga. Allir íbúar samfélags gegna mikilvægum hlutverkum, hver á sínu sviði, hvort sem um er að ræða unga íbúa sem erfa skulu landið eða aldna íbúa sem lagt hafa grunninn að því sem er.  Í eftirfarandi kafla er sjónum aðallega beint að börnum og öldruðum.

Dagforeldrar 

Markmið:        

Að gæsla barna hjá dagforeldrum verði góður valkostur fyrir börn yngri en tveggja ára. 

 

Leiðir að markmiði:

• Að sveitarfélagið veiti dagforeldrum eftirlit, stuðning og fræðslu.
• Að stutt sé við samveru og tengsl á milli dagforeldra í sveitarfélaginu.
• Að allir foreldrar njóti endurgreiðslu vegna kostnaðar við dvöl hjá dagforeldri. 

Forvarnir og fræðsla 

Markmið: 

Að efla og styrkja fjölskylduna með fræðslu fyrir allan aldurshóp og veita foreldrum stuðning í uppeldishlutverki sínu. Stefnt skal að því að uppbyggingastefnan verði nýtt til að efla einstaklinga til að þjálfa þá í að taka ábyrgð á eigin ákvörðunum og framgöngu.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að gefa út leiðarvísi fyrir fjölskyldur um þjónustu sem veitt er.
• Að bjóða uppá öfluga félagsráðgjöf.
• Að stýrihópur um forvarnir veiti reglubundna fræðslu og stuðning.
• Að stuðla að samverustundum fjölskyldunnar t.d. fjölskyldudeginum.
• Að hvetja frjáls félagasamtök til að höfða til samveru fjölskyldunnar í verkefnum sínum.
• Að stuðlað sé að því að foreldrasamningar verði gerðir til að efla samstöðu um ýmsar reglur, svo sem útivistarreglur.
• Að forráðamönnum barna verði kynnt hvað ber að varast í umhverfinu, s.s. skurðir, tjarnir og hólmar. 

Opin leiksvæði 

Markmið:

Að leiksvæði séu í hverjum byggðarkjarna.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að bjóða upp á fjölbreytt leiksvæði til að koma til móts við þarfir mismunandi aldurshópa.
• Að öryggi verði haft að leiðarljósi við val á leiktækjum.
• Að reglulegt eftirlit og umsjón verði haft með svæðunum til að tryggja öryggi.

Málefni aldraðra

Markmið: 

Að öldruðum verði gert kleift að búa á heimilum sínum eins lengi og mögulegt er. Stuðlað verði að því að pláss á hjúkrunarheimili standi til boða fyrir þá sem það þurfa.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að veita a.m.k. lögbundna aðstoð og þjónustu eftir þörfum hvers og eins.
• Að stefnt sé að framboði á hentugu íbúðarhúsnæði fyrir aldraða.
• Að skapa tækifæri til tómstundastarf og samveru.
• Að góðu samstarfi verði viðhaldið við Holtsbúð í Garðabæ og Hrafnistu í Hafnarfirði.
• Að áfram verið unnið að góðri samvinnu við félag eldri borgara á Álftanesi.  

Íþrótta- og tómstundamál

 

Virk þátttaka í íþróttum og tómstundum hefur mikið forvarnargildi og eflir samstöðu og samveru fjölskyldunnar. Mikilvægt er því fyrir sveitarfélagið að stuðla að því að öll aðstaða til íþrótta- og tómstunda sé sem best.

 

Markmið:

Að á Álftanesi verði framboð til íþrótta- og tómstundastarfs sem fjölbreyttast þannig að það nýtist fjölskyldunni sem heild á öllum aldursstigum.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að framboð til íþrótta og tómstunda sé sem fjölbreyttast.
• Að uppbyggingu á íþróttamannvirkjum verði hraðað eins og unnt er.
• Að aðstaða til útivistar á Álftanesi verði til fyrirmyndar.
• Að í félagsmiðstöð Álftanesskóla verði boðið uppá fjölbreytt tómstundastarf í samvinnu við unglingaráð og félagasamtök.
• Að veittur verði styrkur til þeirra barna sem ekki geta stundað sína íþróttagrein innan sveitarfélagsins.
• Að áfram verði unnið að því að styðja við íþrótta- og tómstundastarf með samningum við félög innan sveitarfélagsins.

Menning

 

Menning og listir eru nauðsynleg mannfólkinu til að efla andann og  auka víðsýni. Mikilvægt er hverju samfélagi að bjóða uppá fjölbreytt úrval af tómstundum sem henta ólíkum áhugamálum hvers og eins.

 

Markmið:

Að íbúar Álftaness fái notið fjölbreytilegrar menningar og listar.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að hlúa að menningarfélögum.
• Að skapa aðstöðu til menningar- og listsköpunar.
• Að styðja og styrkja frekari uppbyggingu bókasafns sem menningarseturs og aðseturs fyrir fjölskylduna. 

Fræðslumál

 

Fræðslumál eru ein af stærstu málaflokkum í öllum sveitarfélögunum.  Skólar sveitarfélaga eru máttarstólpar hvers sveitarfélags og leggja ásamt fjölskyldunum grunninn að því að þeir einstaklingar sem erfa skulu landið verði góðir og gildir þjóðfélagsþegnar.  Nánar um fræðslumál sveitarfélagsins Álftaness er að finna í skólastefnu.

Leikskóli 

Markmið:

Að skapa skilyrði fyrir börnin með þarfir þeirra og þroskamöguleika í fyrirrúmi og að þau verði ávallt virkir þátttakendur í öllu starfi leikskólans. Áhersla verður lögð á að börnin fái fjölbreytta reynslu af náttúru Álftaness. Einnig verður áhersla lögð á að veita foreldrum og börnum þeirra þjónustu miðað við þarfir hvers og eins.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að börnin fái nægjanlegt rými og tíma til leiks við örugg leikskilyrði í þroskavænlegu umhverfi.
• Að leggja áherslu á að rækta með börnunum lífsleikni sem felst m.a. í sjálfstjórn og færni í að umgangast félagana.
• Að séð verði til þess að börnin hafi fjölbreytilegan efnivið sem gefur þeim reynslu og tryggir þeim nám á uppbyggilegan hátt.
• Að börnunum sé kennt að vera meðvituð um náttúruna og að skynja umhverfi sitt og breytingar í náttúrunni eftir árstíðum.
• Að börnin alist upp við ákveðnar leiðir til umhverfisverndar í daglegu starfi í leikskólanum.
• Að starfsfólk sem annast sérfræði- og ráðgjafarstörf hafi sérþekkingu á málefnum barna á leikskólaaldri, s.s. talmeinafræðingar og sálfræðingar og að einstaklingsáætlanir séu unnar í kjölfar greiningar. Leikskólinn tryggi að áætlunum sé framfylgt og árangur þeirra metinn. 

Grunnskóli 

Markmið:

Að nemendur finni til öryggis, geri sér grein fyrir ábyrgð sinni og skyldum ásamt því að þekkja og virða reglur um umgengni og vinnubrögð. Einnig þarf  góður árangur að vera eftirsóknarvert markmið fyrir hvern og einn.

Að tryggja aðgang að sérfræðingum til að sinna verkefnum stoðþjónustunnar samkvæmt lögum og reglugerðum ásamt stefnu sveitarfélagsins, markmiðum og starfsáætlunum skólans.

Að tryggt verði að foreldrar séu ávallt virkir þátttakendur í námi barna  sinna og vel upplýstir um starfsemi skólans.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að nemendur setji sér markmið til að keppa að og gera áætlanir um að ná þeim í samvinnu við kennara og foreldra.
• Að skólasamfélagið efli skilning nemenda og ábyrgð á líkamlegri, félagslegri og andlegri heilsu sinni.  
• Að tryggja að úti- og innileiksvæði séu fjölbreytileg og samkvæmt öryggisstöðlum hverju sinni.
• Að starfsemi foreldraráðs og foreldrafélags verði virk.
• Að fræðsla, ráðgjöf og stuðningur verði fyrir foreldra þar sem m.a. upplýsingar og samvinna um ýmiss úrræði skólans, skólareglur og viðurlög eru kynnt og foreldrum gert kleift að taka þátt í daglegu skólastarfi.
• Að boðið sé upp á greiningar og ráðgjöf, forvarnastarf, heilsugæslu, sálfræðiþjónustu og námsráðgjöf.  Allar athuganir og rannsóknir sem varða einstaka nemendur verði unnar í samráði við foreldra.

Tónlistarskóli 

Markmið:

Að nemendum tónlistarskólans verði boðin kennsla í tónlist, með einstaklings-kennslu og samspili. Námið verði sniðið að þörfum, áhuga og getu hvers nemenda svo hann megi þroska tónlistarhæfileika sína og sköpunargáfu. Áfram verði þróuð nýbreytni í starfsaðferðum og skipulögð þjónusta með fjölbreyttum kennsluaðferðum.

Að tónlistarskólinn stuðli að tónlistaruppeldi og tónlistarlífi í sveitarfélaginu.

Að eflt verði samstarf milli tónlistarskólans og leik- og grunnskóla í því skyni að auka samfellu í skóladegi barna. Ennfremur verði tónlistarskólinn virkur í starfsemi félagsmiðstöðvar. Skólinn efli samvinnu og tengsl við félög og stofnanir í sveitarfélaginu með hagsmuni allra aðila að leiðarljósi.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að nemendur verði hvattir til að syngja og leika á hljóðfæri, skapa eigin tónlist, taka þátt í samleik og samsöng, hlusta á tónlist og koma fram á tónleikum.
• Að koma upp blásarasveit og strengjasveit með þátttöku barna, ungmenna og annarra íbúa sveitarfélagsins.
• Að tónsköpun, frumkvæði og sjálfstæði nemenda verði eflt með tónsmíðakeppnum og þátttöku tónskálda í starfi skólans.
• Að samvinna um tónlistarkennslu verði í leikskóla og að leikskólabörn eigi þess kost að heimsækja Tónlistarskólann, sækja og taka þátt í tónleikum og kynnast kórstarfi í því skyni að þroska með þeim jákvæðan hug til tónlistarskóla og tónlistar almennt.  Einnig verði samstarf við leikskóla með markvisst tónlistaruppeldi barna að leiðarljósi.
• Að forskóli tónlistarskóla verði áfram í fyrstu tveimur bekkjum grunnskóla undir faglegri stjórn tónlistarskólans og að aukin samvinna verði milli grunnskóla og tónlistarskóla um skipulag stundaskráa, m.a. með því að nemendur tónlistarskólans eigi kost á að sækja tíma í hljóðfæranámi á skólatíma grunnskólans.
• Að tónlist verði valgrein á unglingastigi grunnskóla og að samstarf komist á milli tónlistarskóla og félagsmiðstöðvar fyrir unglingastigið.
• Að starfrækja sameiginlega kóra skólanna.

Vinnuskóli 

Markmið:

Að allir unglingar á Álftanesi í 8. – 10. bekk grunnskólans hafi kost á sumarstarfi á vegum sveitarfélagsins.

Að stefnt sé að því að unglingar fram til 18 ára aldurs hafi kost á sumarvinnu hjá sveitarfélaginu.

Að áhersla sé lögð á að temja unglingum stundvísi, vinnusemi og vönduð og rétt vinnubrögð.

Að tryggja að unglingunum líði vel í vinnunni og séu ánægðir og að starfsemin stuðli að þróun jákvæðrar sjálfsmyndar unglinganna.

Að tryggja að unglingar fái þjálfun við verkleg störf og að þátttaka þeirra í fjölbreyttum verkefnum auki þeim víðsýni þar sem forvarnarhlutverk í lífi unglinga felst m.a. í því að þeir vinni störf sem hafa sýnilega tilgang og eru mikils metin.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að stjórnun vinnuskólans fylgi markmiðum og aðferðarfræði uppbyggingarstefnunnar sem innleidd hefur verið í Álftanesskóla.
• Að unglingar séu þjálfaðir í að vinna saman í hópi og til að takast á við fjölbreytt verkefni.
  

Skipulag, umhverfi og útivist

 

Skipulagsmál er mjög mikilvægur þáttur í sveitarfélaginu Álftanesi.  Nauðsynlegt er að hlúa vel að fjörum, tjörnum og fuglalífi og samþætta byggð við náttúruna. Fjölskyldur eiga að geta umgengist náttúruna, lært um hana og látið til sín taka, einnig er mikilvægt er að tryggja að hagur fjölskyldunnar sé ávallt hafður í fyrirrúmi. Hvetja þarf fjölskyldur til að taka upp umhverfisvænan hugsunarhátt t.d. með þátttöku í verkefninu “Vistvernd í verki” sem sveitarfélagið er aðili að.

Nánar um skipulag, umhverfi og útivist er að finna í “Áætlun um sjálfbæra framtíð, Staðardagskrá 21”.

 

Markmið: 

Að  mótuð verði heildarstefna um nýtingu umhverfis og skipulags byggðar á Álftanesi, þar sem lögð verði áhersla á dreifða byggð og sérstakt náttúrufar nessins með það að markmiði  að Álftanes verði eftirsótt til búsetu sem vistvænt sveitarfélag með aðlaðandi umhverfi og að skipulagið taki mið af þörfum fjölskyldunnar á öllum æviskeiðum.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að í sveitarfélaginu séu upplýstir göngu- og reiðhjólastígar.
• Að viðhalda útvistarsvæðum og stígum.
• Að gæta að allri hættu á mengun á náttúru og lífríki.
• Að draga úr hljóðmengun vegna umferðar.
• Að upplýsa og merkja örnefni og náttúruminjar.
• Að tryggja aðgengi aldraðra og fatlaðra við hönnun mannvirkja og þjónustufyrirtækja eins og lög gera ráð fyrir.

Starfsfólk og stjórnsýsla

 

Starfsfólk sveitarfélagsins er mjög mikilvægt fyrir allt samfélagið. Starfsfólkið eru þeir aðilar sem þjónusta og eru í samskiptum við einstaklingana og fjölskyldurnar í samfélaginu og eru því í raun tengiliður pólitískt kjörinna fulltrúa og íbúanna. Nánari atriði sem snúa að starfsfólki og stjórnsýslu er að finna í jafnréttisáætlun og í starfsmannastefnu.

Jafnréttismál 

Markmið: 

Að stuðla að jafnri stöðu kvenna og karla og fordómalausu samfélagi á Álftanesi.  Að bæði konur og karlar nýti sér það lagalega jafnrétti sem er til staðar, s.s. í atvinnulífi og til menntunar.  Þetta á líka við innan fjölskyldunnar og í félagslífi.

 

Leiðir að markmiðum:

• Að stofnanir og deildir sveitarfélagsins, skulu, þar sem við á, gera starfsáætlun í jafnréttismálum.
• Að við skipan í nefndir, ráð og stjórnir á vegum sveitarfélagsins skal leitast við að hlutföll kynja séu sem jöfnust.
• Að starfsmönnum sveitarfélagsins skuli standa til boða aðstoð og fræðsla í jafnréttismálum um þau mál er varða jafnrétti og samskipti kynjanna á vinnustað.
• Að beina því til skólayfirvalda og forstöðumanna uppeldisstofnana að vinna að jafnri stöðu kynjanna og veita börnum og unglingum hvatningu til að rækta sérkenni sín og jákvæð samskipti kynjanna.

Samþætting fjölskyldu- og atvinnulífs 

Markmið; 

Að starfsfólk sveitarfélagsins Álftaness geti samræmt starfs- og fjölskylduábyrgð.

 

Leiðir að markmiðum;

• Að við skipulag vinnunnar eiga stjórnendur sveitarfélagsins að líta til þess að persónulegar aðstæður eru mismunandi. 
• Að í ljósi þess og eftir því sem aðstæður leyfa, skuli gefinn kostur á hlutastörfum og sveigjanlegum vinnutíma.
• Að starfsfólki, bæði konum og körlum, skuli eftir því sem kostur er gert mögulegt að minnka við sig vinnu tímabundið vegna umönnunar barna og sjúkra og annarra slíkra aðstæðna.